ટ્રાવેલ ફિલ્મ નથી, છતાં શ્રેષ્ઠ ટ્રાવેલ ફિલ્મ!

Published in Gujarat Samachar 9th August 2026

...તમે યુટ્યુબ પર 4K વિડિયો જોઈ શકો છો,

ઈન્સ્ટાગ્રામ પર વોઇડોકિલિયા બીચના ફોટો સ્ક્રોલ કરી શકો છો, પરંતુ જ્યાં સુધી તમે ત્યાં ઊભા નહીં રહો...

ગયા અઠવાડિયે હું ક્રિસ્ટોફર નોલાનની ઓડિસી ફિલ્મમાંથી બહાર નીકળ્યો અને એવું કંઈક કર્યું જે મેં પહેલાં ક્યારેય કોઈ ફિલ્મ જોયા પછી કર્યું નથી. મેં ગૂગલ મેપ્સ ખોલ્યું.

ઘરના દિશાનિર્દેશો તપાસવા માટે નહીં, પરંતુ વોઇડોકિલિયા બીચ, પછી ફેવિગ્નાના, પછી એસ્સાઉરા, પછી આઇસલેન્ડમાં કાળી રેતીનોએક પ્રોમોન્ટરી જોવા માટે. થિયેટરમાંથી બહાર નીકળ્યાના વીસ મિનિટની અંદર મારી સામે છ ટેબ ખુલ્લા હતા, જે એવાં સ્થળોની ફ્લાઇટ્સનું ભાડું દર્શાવે છે જે અસ્તિત્વમાં છે એવી બે કલાક પહેલાં મને ખબર નહોતી.

મને લાગે છે કે નોલાને આ ફિલ્મ સાથે તે જ સૌથી નોંધપાત્ર કામ કર્યું છે. આઈમેક્સ નહીં, 91 દિવસનું શૂટિંગ નહીં, વાઇકિંગ લોંગશિપ પર મેટ ડેમન નહીં. તેણે 3,000 વર્ષ જૂની કવિતા વિશે 250 મિલિયનની ફિલ્મ બનાવી છેઅને તે તમને સૌથી તાત્કાલિક કરવા પ્રેરિત કરે છે અને તે છેઃ મુસાફરી.

બધું જ બદલી નાખ્યું એ નિયમઃ આ તે છે જે ઓડિસીને હોલીવૂડની અન્ય દંતકથા સમાન ફિલ્મોથી અલગ તારવે છેઃ નોલાનનો જ્યાં પણ ટાળી શકાય ત્યાં કોઈ ગ્રીન સ્ક્રીન્સ નહીં, કોઈ ડિજિટલ વાતાવરણ નહીં એવો નિયમ. જો વાર્તાને બીચની જરૂર હોય તો તેમણે એક શોધી કાઢ્યો; જ્વાળામુખીની જરૂર હોય તો તેમણે તે શોધી કાઢ્યો; અંડરવર્લ્ડ માટે તેઓ એક હજાર લોકોને આઇસલેન્ડ લઈ ગયા.

તેનો અર્થ એ થયો કે છ મહિના દરમિયાન છ દેશોઃ મોરોક્કો, ગ્રીસ, ઇટાલી, સ્કોટલેન્ડ, આઇસલેન્ડ અને માલ્ટા, દરિયાકિનારા, કિલ્લાઓ, ગુફાઓ અને હિમનદીઓની શોધ કરતા હતા જે સીજીઆઈની એક પણ ફ્રેમ વિના હોમરની દુનિયા માટે ઊભા રહી શકે. દરેક ફ્રેમ, આકસ્મિક રીતે કે નહીં, એક મુસાફરી જાહેરાત છે અને દરેક સ્થાન એક એવું સ્થળ છે જેની તમે ખરેખર મુલાકાત લઈ શકો છો. તો ચાલો, હું તમને નકશા થકી લઈ જાઉં છું.

મોરોક્કોઃ જ્યાં ટ્રોય બળે છેઃ ફિલ્મ ટ્રોયના પતન સાથે શરૂ થાય છે અને નોલાને ઓઅરઝાઝેટ નજીક યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ એટ બેનહડ્ડોઉ ખાતે તેનું ટ્રોય બનાવ્યું હતું. 11મી સદીના લાલ-માટીના ટાવર્સનું આ કિલ્લેબંધીવાળું ગામ એક પછી એક ફિલ્મોમાં પ્રાચીન વિશ્વનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છેઅને નોલાને અહીં ટ્રોયના વિનાશને ફરીથી બનાવવા માટે 60 કામચલાઉ માળખાં અને 2,000 વધારાનાં બાંધકામો ઉમેર્યાં છે.

આ પછી ટ્રોજન હોર્સનું દ્રશ્ય આવે છે, જે વિચારને નોલાન બે દાયકાથી વહન કરતા આવ્યા છે. આખરે મોરોક્કોની "વિન્ડી સિટી એસ્સાઉરાના દરિયાકિનારા પર સાકાર થયો. આ તે જ બીચ છે જ્યાં ઓડીસિયસ અને તેના માણસો ઘરે જવા નીકળ્યા હતા.

એસા સાઉરા રસ્તા માર્ગે મરાકેશથી લગભગ ત્રણ કલાક દૂર છે, શાંત અને બોહેમિયન, જે વિન્ડસર્ફિંગ માટે પ્રખ્યાત છે. એટ બેનહાડ્ડો મરાકેશથી લગભગ બે કલાક દક્ષિણ-પૂર્વમાં છે.

ગ્રીસઃ જ્યાં દંતકથા વસે છેઃ સાયક્લોપ્સના દ્રશ્ય માટે ઓડીસિયસ અને તેના ક્રૂ પોલીફેમસની ગુફામાં લથડિયા ખાતા હતા ત્યારે નોલાને મેસિનિયામાં નેસ્ટરની ગુફા પસંદ કરી, જે પેલોપોનીસની ટોચ પર, વોઇડોકિલિયા બીચની ઉપર, સોનેરી રેતી અને ભૂરા પાણીની લગભગ સંપૂર્ણ ઘોડાની નાળ છે, જેથી તે સપ્રમાણ લાગે છે. એવું નથી. તે ફક્ત ગ્રીસ તરીકે ગ્રીસ છે.

આ ફિલ્મનું શૂટિંગ મેથોની કેસલ ખાતે પણ થયું હતું, જ્યાંના સમુદ્રમાં જાણે કૂદકા મારતો હોય તેવો મધ્યયુગીન વેનેશિયન કિલ્લોઅને કોરીંથની ઉપર કિલ્લેબંધી ધરાવતો એક્રોકોરિન્થ, સ્મારકીય માળખાં કોઈક રીતે મોટા ભાગના ભારતીય મુસાફરોના રડાર પર હજુ પણ નથી.

અહીં નજીકનું એરપોર્ટ કલામાટા છે. એથેન્સમાં ઉડાણ ભરો અને દક્ષિણમાં ત્રણ કલાક વાહનમાંથી મનોહરતા માણો. મે, જૂન અને સપ્ટેમ્બર આદર્શ છેઃ અસાધારણ પ્રકાશ, કોઈ ભીડભાડ નહીં.

સિસિલીઃ જ્યાં ઓડીસિયસ વસે છેઃ આ તે જગ્યા છે જેણે મને આકર્ષિત કર્યો. નોલાને સિસિલીના ઉત્તર-પશ્ચિમ કિનારા પર આવેલા એક નાના ટાપુ ફેવિગ્નાનાને ઓડીસિયસના ઘર તરીકે પસંદ કર્યું, જે ટાપુથી હોમર પોતે જ આકર્ષિત થયો હોવાનું  માનવામાં આવે છેઅને તેને "ગોટ આઈલેન્ડ તરીકે પણ ઓળખવામાં છે.

ફેવિગ્નાના પર નોલાને મોન્ટે સાન્ટા કેટેરિનાની ટોચ પર ખંડેર કાસ્ટેલો ડી સાન્ટા કેટેરિનાનો ઉપયોગ ઓડીસિયસના મહેલ તરીકે કર્યો. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે તેઓ ઉપર ચઢ્યા અને દૃશ્ય જોયું ત્યારેતે ઓડીસિયસના ઘર જેવું લાગ્યું, ભલે તે તેેમની પોતાની કબૂલાત મુજબ શૂટિંગ માટે ખૂબ જ અવ્યવહારુ હતું.

મધ્ય એપ્રિલથી મધ્ય મે સુધી પવન દેવતાના ટાપુ એઓલિયા પરના દ્રશ્ય માટે શૂટિંગ એઓલિયન ટાપુઓ, લિપારી, વોલ્કેનો અને બાસિલુઝોમાં ખસેડવામાં આવ્યુંઃ જ્વાળામુખી દરિયાઈ દ્રશ્યો, ધુમ્મસિયા ખાડા, પાણી એટલું વાદળી કે તે કૃત્રિમ લાગે, પણ તે એવું નથી.

પાલેર્મો અથવા ટ્રાપાનીમાં ઉડાણ ભરો, પછી ફેવિગ્નાનામાં ફેરી કરોઃ એઓલિયનો માટે મિલાઝોથી ફેરી કરો, જે ઉનાળામાં લોકપ્રિય જુલાઈ અને ઓગસ્ટ પછી ભીડભાડ રહિત જગ્યા છે.

આઈસલેન્ડઃ જ્યાં મૃતકો રહે છેઃ ઓડિસીના પુસ્તક 11ના અંડરવર્લ્ડ માટે, જ્યાં ઓડીસીયસ મૃતકોની સલાહ લે છે, નોલાને આઇસલેન્ડ પસંદ કર્યુંઃ દક્ષિણ કિનારા પરએક નાટકીય પ્રોમોન્ટરી, હજોર લીફશોફડીની આસપાસ કાળી રેતીનાં મેદાનો. શૂટિંગ 12 દિવસ ચાલ્યું, જૂનના શાશ્વત દિવસના પ્રકાશમાં શૂટ કરવામાં આવ્યું, જેનો ઉપયોગ નોલાને એક ભયાનક, કાલાતીત ગુણવત્તા બનાવવા માટે કર્યો.

`મને શરૂઆતમાં જ ખબર હતી કે હું ઇચ્છું છું કે આઇસલેન્ડનો લેન્ડસ્કેપ હેડ્સનું ચિત્રણ કરે,' એમ નોલાને કહ્યું. "ઉત્તર તરફની આ યાત્રા, ઠંડીમાં વધુ, ઓડીસીયસના ઘર ઇથાકાથી વધુ દૂર ન હોઈ શકે.

તે સાચું કહે છે. દ્રશ્ય જોતાં તમને તાપમાનમાં ઘટાડો અનુભવાય છેઃ કાળી રેતી, ઝાકળ, જ્વાળામુખીના ખડક, પહેલા આવતી ગરમ અને સોનેરી દરેક બાબતની વિપરીત દ્રશ્ય અને તે બધું વાસ્તવિક છે, કોઈ ફિલ્ટર નહીં, કોઈ રંગની કરામતો નહીં. આઇસલેન્ડ એકદમ અંડરવર્લ્ડ જેવું લાગે છે.

સ્કોટલેન્ડઃ શાંત આશ્ચર્યઃ સૂચિમાં સૌથી ઓછું અપેક્ષિત સ્થાન એબરડીનશાયરમાં મોરે ફર્થ કિનારો, જ્યાં ફાઇન્ડલેટર કેસલના ખંડેર અને કલ્બિન ફોરેસ્ટ ફિલ્મનેઠંડી અને ભયનો અહેસાસ કરાવે છે જે કોઈ ભૂમધ્ય સ્થાન કરી શકતું નથી.

નોલાને શું સાબિત કર્યુંઃ ફિલ્મની બહાર આ શા માટે મહત્ત્વનું છે તે અહીં છે. હોલીવૂડમાં વધતી વિચારધારાની શાળા છે, જે મુજબ સ્થાનો કોઈ મહત્ત્વ ધરાવતાં નથી, કારણ કે પિક્સેલ્સ કેમેરામાં કેદ કરેલી કોઈ પણ વસ્તુની નકલ કરી શકે છે. તકનિકી રીતે સાચું છે; તમે કમ્પ્યુટરમાં વોઇડોકિલિયાબીચ બનાવી શકો છો જોકે નોલાને એવું નહીં કરવાનું પસંદ કર્યું. તેણે છ મહિના અને 250 મિલિયન ખર્ચ્યા અને સાબિત કર્યું કે વાસ્તવિક સ્થળોનું વજન, પોતમાં અણધાર્યાપણું  હોય છે જે આંખ નોંધે છે, ભલે મન જાણતું ન હોય. ઓડીસિયસનું જહાજ વાસ્તવિક ષઢમાં વાસ્તવિક પવન સાથે વાસ્તવિક તરંગો પર ફરે છે ત્યારે તમે તેને તમારા શરીરમાં અનુભવો છો.

આ દલીલ ખુદ મુસાફરી માટે પણ થાય છે. તમે યુટ્યુબ પર 4K વિડિયો જોઈ શકો છો, ઈન્સ્ટાગ્રામ પર વોઇડોકિલિયા બીચના ફોટો સ્ક્રોલ કરી શકો છો, પરંતુ જ્યાં સુધી તમે ત્યાં ઊભા નહીં રહો ત્યાં સુધી તમે તેનો અનુભવ કર્યો નથી.

ફિલ્મ નિર્માણ અને મુસાફરીમાં વાસ્તવિક સ્થળો બદલી નહીં શકાય તેવાં છે. ઓડીસી એ કોઈએ બનાવેલા વિચારનો સૌથી મોંઘો પુરાવો છે.

તમારી પોતાની ઓડીસીઃ નોલાનના સ્થાન નકશા વિશે સુંદર વાત એ છે કે તે ટ્રિપ તરીકે વિચારી શકાય છે. મોરોક્કો, ગ્રીસ અને સિસિલી હવાઈ માર્ગે થોડા કલાકોના અંતરે છે. મારાકેશથી એસ્સાઉરાથી એઇટ બેનહાડ્ડુ, પછી પેલોપોનીસ કિનારા માટે કલામાટા, પછી ફેવિગ્ના અને એઓલિયન્સ માટેફેરી અને જો મહત્ત્વાકાંક્ષી હોય તો આઇસલેન્ડ એક સ્વતંત્ર પગથિયું છે. બે અઠવાડિયાં, છ દેશ, અત્યાર સુધીની સૌથી જૂની વાર્તામાંની એક છે.

હું પહેલાથી જ તેના વિશે વિચારી રહ્યો છું. જો તમે ફિલ્મ જોઈ હોય તો મને શંકા છે કે તમે પણ... તો આવતા અઠવાડિયે મળીશું...

અજ્ઞાતને જાણોઃ અમે વીણા વર્લ્ડમાં ફ્લાઇટ બુકિંગ શરૂ કર્યું છે ત્યારથી હું વિમાન તમને ક્યાં લઈ જાય છે તે સ્થાનો વિશે વાકેફ કરતો આવ્યો છુંઅને આ અઠવાડિયે હું આઇસલેન્ડ વિશે માહિતી આપવાથી પોતાને રોકી શક્યો નહીં.

નોલાને અંડરવર્લ્ડ માટે આઇસલેન્ડ પસંદ કર્યું, કારણ કે તે બીજી દુનિયા જેવું લાગતું હતું. ભૂસ્તરશાીય રીતે તે એવું જ છે. કેફ્લેવિક ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ, જ્યાં આઇસલેન્ડની દરેક ફ્લાઇટ ઊતરે છે, તે રેકજેન્સ દ્વીપકલ્પ પર, મધ્ય-એટલાન્ટિક રિજ પર સ્થિત છે,તે સરહદ જ્યાં ઉત્તર અમેરિકન અને યુરેશિયન ટેક્ટોનિક પ્લેટો ધીમે ધીમે અલગ થઈ રહ્યા છે, લગભગ 2.5 સેન્ટિમીટર પ્રતિ વર્ષ. આઇસલેન્ડ પૃથ્વી પર એકમાત્ર એવી જગ્યા છે જ્યાં આ પર્વતમાળા, જે એટલાન્ટિક મહાસાગરના તળિયા સાથે વહેતી હોય છે તે સમુદ્ર સપાટીથી ઉપર ઊગે છે.

એરપોર્ટથી વીસ મિનિટ દૂર બ્રિજ બિટવીન કોન્ટિનેન્ટ્સ નામનો એક નાનો ફૂટબ્રિજ એક તિરાડને એ રીતે ફેલાવે છે કે જ્યાં બે પ્લેટ્સ સ્પષ્ટપણે અલગ થઈ જાય છે. તમે ઉત્તર અમેરિકન પ્લેટથી યુરેશિયન પ્લેટ સુધી લગભગ પંદર પગલાંમાં ચાલી શકો છો.

નોલાને ઓડીસિયસને મૃતકોની ભૂમિની મુલાકાત લેવા માટે આઇસલેન્ડ મોકલ્યો. તેના પગ નીચેનો વાસ્તવિક ઇતિહાસ હજુ પણ અજાણ્યો હતોઃ એક દેશ શાબ્દિક રીતે એક જ સમયે બે દિશામાં ખેંચાઈ રહ્યો હતો, જે આગળ વધતાં નવી પૃથ્વી બનાવી રહ્યો હતો.