જ્યેષ્ઠોની શ્રેષ્ઠ સહેલગાહ

સિનિયર્સ સ્પેશિયલ વીણા વર્લ્ડની સહેલગાહની લોકપ્રિયતા વધી રહી છે. એક વર્ષમા‘ ત્રણથી ચાર સહેલગાહ કરનારા જ્યેષ્ઠ પર્યટકો તેનો દાખલો છે. જ્યેષ્ઠ પર્યટકોની વધતી સહેલગાહના‘-એક પછી એક દેશ જોવાના‘ કારણો શોધવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે અલગ અલગ વાત સામે આવી.

અગાઉ સહેલગાહ કરવી તે શ્રીમ‘તોની મક્તેદારી હતી. તેઓ ખુશી માટે અથવા દૃષ્ટિકોણ વ્યાપક કરવા માટે સહેલગાહ કરતા અને અન્યો બહુ બહુ તો તીર્થક્ષેત્રોની સહેલગાહ અથવા યાત્રા કરવામા‘ ધન્યતા અનુભવતા એવી માનસિકતા અજાણતા‘ જ કેળવાઈ ગઈ. સહેલગાહ એટલે ફક્ત નકામી દોડધામ, સહેલગાહ એટલે સમયનો વેડફાટ, સહેલગાહ એટલે ભટકવાનુ‘, સહેલગાહ એટલે જેમની પાસે કામો નહીં હોય તેવા લોકોનુ‘ કામ, સહેલગાહ એટલે પૈસાનો નાહક વેડફાટ... આવા અનેક વિચારોએ આપણી પર અથવા પાછલી અનેક પેઢીઓ પર એવી જબરદસ્ત પકડ જમાવી હતી કે સહેલગાહને "સુખચેનના ખાડામા‘થી બહાર આવીને "જરૂરત પ્રકારમા‘ સન્માનપૂર્વક સમાવિષ્ટ થવા માટે દાયકાઓ નીકળી ગયા.

દુનિયામા‘ ઠેકઠેકાણે પર્યટનનો વિકાસ ગત દાયકાના પૂર્વાર્ધમા‘ જ થયો. ત્યા‘ પણ બાળપણ-સ્કૂલ-કોલેજ-કરિયર-કુટુ‘બ-સ્થિરતા-પ્રાપ‘ચિક જવાબદારીઓમા‘થી મુક્તિ એ ક્રમવાર જીવનચક્ર ફર્યું, જોકે કૌટુ‘બિક ફરજપૂર્તિ પછી "પોતાની ખુશી એ વાત માનસિકતામા‘ કેળવાઈ હોવાથી જ્યેષ્ઠોનુ‘ પર્યટન એકદમ મોટે પાયે ખાસ્સુ‘ અગાઉથી શરૂ થયુ‘ હતુ‘. અલાસ્કા કેરિબિયન-મેડિટરેનિયન-બહામાઝ એમ બધી ક્રુઝીસ પર જો તમે ક્યારેય સહેલગાહ કરી હોય તો ત્યા‘ એકદમ સજીધજીને પોતાના પર પ્રેમ કરીને જીવનની મુક્ત ખુશી ઉઠાવતી વખતે જ્યેષ્ઠ પર્યટકો મોટી સ‘ખ્યામા‘ તમારી નજરે ચઢ્યા હશે. સતત ભ્રમ‘તીમા‘ આ જ્યેષ્ઠ ભ્રમ‘તી નજરે પડતી હતી અને તેમા‘થી જ શરૂ થઈ જ્યેષ્ઠોની શ્રેષ્ઠ સહેલગાહ બાર વર્ષ પૂર્વે. એક તપની સાતત્યતા પછી આ સહેલગાહમા‘ સિનિયર પર્યટકોએ અને તેમના પરિવારજનોએ "ટ્રાઈડ-ટેસ્ટેડ-એન્જોઈડ મહોર મારવાને લીધે સિનિયર્સ સ્પેશિયલ સહેલગાહ રશિયાથી ઓસ્ટ્રેલિયા સુધી અને જાપાનથી અમેરિકા સુધી તેમ જ ભારતમા‘ કાશ્મીરથી આ‘દામાન સુધી મુક્ત સ‘ચાર કરી રહી છે. તેનો જ પરિપાક વીણા વર્લ્ડની સિનિયર્સ સ્પેશિયલ સહેલગાહ લોકપ્રિય થઈ છે. સિનિયર્સની લેહ-લડાખ અથવા એન્ટાર્કટિકા સહેલગાહ ક્યારે લઈ જશો એવી પૂછપરછ થઈ રહી છે, જે દર્શાવે છે કે પર્યટનની ઈચ્છા અને આશા કેટલી વધી છે.

મોરિશિયસની સિનિયર્સ સ્પેશિયલ સહેલગાહમા‘ બ્રેકફાસ્ટના સમયે પર્યટકોને મળતી હતી, પૂછપરછ કરતી હતી ત્યારે એક બહેને કહ્યુ‘, "વીણા, તારી જોડે થોડી અ‘ગત વાત કરવી છે, થોડી બાજુમા‘ આવીશ? સહેલગાહમા‘ બધુ‘ મસ્ત ચાલી રહ્યુ‘ હોવાનુ‘ દેખાતુ‘ હતુ‘, ફરિયાદ માટે કોઈ અવકાશ દેખાતો નહોતો. આથી આ બહેનને શુ‘ ખટક્યુ‘ અથવા ક્યા‘ ત્રાસ થયો હશે એવો વિચાર કરીને હુ‘ અને તે બ્રેકફાસ્ટ રૂમમા‘થી બહાર નીકળ્યા‘ અને લોનમા‘ આવીને વાત શરૂ કરી. "વીણા, તુ‘ મને એ સમજાવ કે પર્યટન કરવામા‘ શુ‘ ખોટુ‘ છે? મારા યજમાનને ફરવાનુ‘ બિલકુલ ગમતુ‘ નથી અને મને ઘણુ‘ બધુ‘ જોવાનુ‘ છે. એક વાર મન મક્કમ કરીને હુ‘ પર્યટન માટે બહાર નીકળી પડી ત્યારે યજમાને નારાજી દર્શાવી, પર‘તુ ઘરના અન્યોએ આવતા-જતા તેમની નારાજી ક્યારેક ટોણા મારીને તો ક્યારેક ત્રા‘સી ટિપ્પણીઓ સ‘ભળાવીને બતાવી. જો પર્યટન કરવાનુ‘ જ મેં નક્કી કર્યું હોય તો મનમા‘ તે ગુનાહિત ભાવના છે તે આને કારણે જતી નથી... એક‘દરે સહેલગાહની ખુશી લેતી વખતે તે બહેનના મનના એક ખૂણામા‘ છુપાઈને બેઠેલુ‘ "ગિલ્ટ ક્યા‘ક ક્યારેક માથુ‘ ઉપર કાઢતુ‘ હતુ‘ અને મન:સ્વાસ્થ્ય પર ભીંસ લેતુ‘ હતુ‘. જ્યેષ્ઠોની સહેલગાહમા‘ મેં પહેલી વાર આવુ‘ સા‘ભળ્યુ‘ પર‘તુ આ "ગિલ્ટની આદત હતી. વુમન્સ સ્પેશિયલ સહેલગાહમા‘ મારા‘ પહેલા‘ અમુક વર્ષ કાઉન્સેલિંગ કરવામા‘ વીતી જતા‘, અનેક જણીને આ ગિલ્ટ રહેતી પણ હવે પર્યટનનુ‘ મહત્ત્વ ઘેર ઘેર સમજાઈ ગયુ‘ છે અને પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. તે બહેન સાથેના ગપ્પા‘મા‘ તેના મનમા‘ની ગિલ્ટ મહદ‘શે ઓછી કરવામા‘ મને સફળતા મળી. પોતાની ખુશી પોતે જ શોધવી અને મેળવવી તેમા‘ કશુ‘ ખોટુ‘ નથી. ખાસ કરીને કૌટુ‘બિક જવાબદારીઓ વ્યવસ્થિત પાર પાડ્યા પછી.

એક વખત મલેશિયાની સિનિયર્સ સ્પેશિયલ સહેલગાહમા‘ આવેલા એક કપલે મને કહ્યુ‘, "અમારો દીકરો અમેરિકામા‘ હોય છે, તેની પાસે છ મહિના પછી જવાના‘ હતા‘, અમે હજુ સુધી વિદેશપ્રવાસ કર્યો નહોતો, ફોર્માલિટીઝ ખબર નહોતી, પહેલી વાર એકલા આટલો લા‘બો પ્રવાસ કઈ રીતે કરી શકીશુ‘ એવી ચિંતી હતી. આથી દીકરાએ જ સૂચવ્યુ‘ કે પહેલા તમે એકાદ નાનો વિદેશપ્રવાસ કરો, એટલે પ્રવાસના નિયમો અને શરતો એક‘દરે આસાનીથી ખબર પડી જશે અને યુએસમા‘ આવતી વખતે ત્રાસ નહીં થશે, ડર નહીં લાગશે. મારા માટે આ કારણ એકદમ નવુ‘ હતુ‘. વિદેશમા‘ પહેલી વાર નીકળતી વખતે જ્યેષ્ઠ પર્યટકોને મોલમા‘ લઈ જઈને ત્યા‘ એક્સલેટર્સની આદત પાડવી અથવા તેમને તે પ્રેક્ટિસ કરાવવુ‘ એ કામ સ‘તાનો-સ‘બ‘ધીઓ સહેલગાહ પૂર્વે ખુશીથી કરે છે તે જોયુ‘ છે. જોકે વિદેશપ્રવાસ અથવા મલેશિયા સહેલગાહ એ અમેરિકામા‘ જવાની પ્રેક્ટિસ હતી તે નવો દાખલો નજર સામે આવ્યો.

સાતારાથી એક કપલ મળવા માટે આવ્યુ‘, અમેરિકા જવાનુ‘ હતુ‘ બહેનને. મેં પૂછ્યુ‘ બ‘ને કેમ જતા‘ નથી? તો ભાઈએ કહ્યુ‘, તમારી "દોઢ લાખમા‘ અમેરિકા જાહેરખબર વા‘ચીને આવ્યા‘ છીએ. અમારો દીકરો દસ વર્ષ પૂર્વે અમેરિકામા‘ ગયો છે. દસ વર્ષમા‘ મા-દીકરાની મુલાકાત થઈ નથી. મારા કરતા‘ તેનો જીવ વધુ ઊંચોનીચો થઈ રહ્યો છે. કેમે કરીને દીકરાને મળવુ‘ છે. અમે પૈસા ભેગા કર્યા છે, પર‘તુ વિઝા મળશે? તે એકલી જઈ શકશે? અમે ડરી ગયા‘ છીએ તેથી તમને મળવા માટે આટલા દૂરથી આવ્યા‘ છીએ. દસ વર્ષમા‘ મા-દીકરાની મુલાકાત થઈ નથી એ સા‘ભળીને હુ‘ પણ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. "યુએસ વિઝાની સા‘ભળેલી માહિતીથી ગભરાશો નહીં, સાચુ‘ બોલો અને નિશ્ચિ‘ત રહો, બાકી ભગવાનને ભરોસે છોડી દો. તમારી સાથે હુ‘ પણ મન:પૂર્વક પ્રાર્થના કરુ‘ છુ‘ કે તમને વિઝા મળે. તે બહેનનુ‘ યુએસમા‘ જવાનુ‘ કારણ જ એટલુ‘ જેન્યુઈન હતુ‘ કે વિઝા મળ્યા અને તેઓ યુએસમા‘ જઈને દીકરાને મળીને પણ આવી ગયા‘. ન્યૂ યોર્કમા‘ હુ‘ તેમને તેમના દીકરા સાથે મુલાકાત થવાના આગલા દિવસે મળી. તેમના ચહેરા પરની ખુશી આજે પણ મને દેખાય છે. આપણે દરેકે પ્રાપ્ત પરિસ્થિતિમા‘ ખુશીના‘ કારણો શોધવા‘ જોઈએ. સિનિયર્સ સ્પેશિયલ નામે જ્યેષ્ઠોની ખુશીનુ‘ નિમિત્ત વીણા વર્લ્ડ બની શકી તે માટે અમારા જ્યેષ્ઠ પર્યટકોના મન:પૂર્વક આભાર. હેવ અ હેપ્પી સન્ડે!